ميزد ، بلكه هزار مجلس را منهدم ميكرد و حكايت فجيعه اصلاحات ماليه بود كه از آثار اقدامات غير مناسبه كمسيون ماليه شد و توضيح اين مطلب محتاج است بشرح و بسط در امور ماليه ايران و جزئيات خرابيهاى چندين ساله آن و به ترتيب اعمال آن كمسيون كه مأمور تساوى و قبول جمع و خرج اين مملكت شدند و اغراضى كه بخرج دادند ، و در حقيقت تيشه بريشه مجلس زدند ، اما چون تمام اين مطالب را در جاهاى ديگر از اين كتاب مفصلا درج و ثبت شده است لهذا در اينموقع بتكرار آنها نميپردازم بلكه خلاصه اعمال كمسيون را بر وجه كليت مينگارم و جهت خبط و خطاى آنها را كه موجب انزجار خاطر اغلب اهالى مملكت از تمام طبقات شده است ، توضيح مينمايم و من باب المقدمه چند سطرى در ترتيب جمع و خرج ماليه ايران بطور اختصار لازم است ، تا كسانى كه درست اطلاع ندارند مسبوق شوند . وضع ماليه ايران قبل از تشكيل مجلس شورايملى فوق العاده پريشان بود « 1 » و ابتداى پريشانى آن را على التحقيق نميدانم

--> ( 1 ) سازمان مالى قاجاريه لا اقل تا اواسط دوره ناصر الدين شاه خيلى ساده و محدود است به خوبى ديده مىشود كه با سقوط دولت صفوى و از بين رفتن و پراكنده شدن طبقه مجرب كاركنان دولتى آن دوره و بىثباتى و طولانى وضعى ايران تا استقرار سلسله قاجاريه و جنگهاى فراوان داخلى و خارجى كه فرصتى براى تشكيل مجدد سازمانهاى وسيع و محكم ادارى را ندارد سنت‌هاى ديرينه ادارى و مالى ايران در زمان قاجاريه تا حدى فراموش شده است فقط از اواسط دوره ناصر الدينشاه تشكيلات ايران نظم و نسقى گرفت و ترتيب مضبوطى براى مخارج ولايات و صدور فرامين ( هزينه ) پديد آمد درآمد مهم اين دوره ، ماليات ارضى . پيشكشهاى عادى كه در ابتداى دوره قاجاريه بگفته سرجان ملكم تا دو سوم بودجه درآمد ميرسيد پيش‌كش‌هاى اتفاقى ، حقوق گمرگى ، ماليات اصناف ، ماليات سرانه خالصجات ، معادن و ضرابخانه است صورت درآمد و مخارج هر ايالت و ولايت در دفترى بنام « كتابچه دستورالعمل » ثبت ميشد اين كتابه بمثابه -